ป้ญหายาเสพติดเกิดขึ้นไต้เพราะมีสถานการณ์สองอย่างประกอบกัน คือ
มีผู้ด้องการใช้ยาอยู่ใน สังคม (Demand) กับมียาเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้
(Supply)
ซึ่งองค์ประกอบทั้งสองนี้ ต่างฝ่ายต่างส่งเสริมสนับสนุนซึ่งกันและกันแบบลูกโซ่
ดังนั้น การแก้ไขป้ญหายาเสพติด จึงต้อง ดำเนินการกับองค์ประกอบทั้งสองอย่างไปพร้อม
ๆ กัน คือ จะต้องลดปริมาณความต้องการยาเสพติดลง
ในขณะเดียวกันก็จะต้องลดปริมาณของยาเสพติดในตลาดด้วย
ในทางปฏิบัติระหว่างมาตรการสองอย่างนี้
ดูเหมือนว่ามาตรการลดความต้องการจะไต้รับความสนใจน้อยกว่า เพราะคนส่วนใหญ่จะนึกถึงการลด
ปริมาณยาในตลาดเสียมากกว่า
ป้ญหายาเสพติด คือ
ป้ญหาที่เกิดจากการใช้ยาเสพติดหรือใช้ยาในทางที่ผิดซึ่งเป็นป้ญหาพฤติกรรม
ของมนุษย์อันเนื่องมาจากความคาดหวังที่จะไต้รับประโยชน์จากฤทธของยาหรือจากความคิดที่จะอาศัย
ฤทธยาเป็นที่พื่งในสถานการณ์ต่างๆ องค์ประกอบสำคัญของป้ญหาคือ
ยากับคนเป็นองค์ประกอบหลัก
โดยมีแรงจูงใจให้ใช้ยากับโอกาสที่เอื้อต่อการใช้ยาเป็นองค์ประกอบเสริมถ้าองค์ประกอบอย่างใดอย่างหนึ่ง
ขาดไปป้ญหายาเสพติดจะไม,เกิดขึ้น มีแด,คนแด,ไม,มียา
หรือมีแด,ยาแด,ไม,มีคนใช้ยาปีญหาก็จะไม,เกิด
หรือมีคนมียาแด,ไม,มีแรงจูงใจให้คนเอายามาใช้ ปีญหาก็จะไม,เกิด
หรือแม้จะมีแรงจูงใจให้ใช้ยา มีคนที่อยาก ใช้ยา และมียาให้ใช้ แด,ไม,มีโอกาสจะใช้
เช่น สถานที่ไม,เหมาะสม ไม,มีอุปกรณ์ มีตำรวจตรวจตราเข้มงวด
หรืออยู่ในสายตาพ่อแม่ ครูอาจารย์การใช้ยาจะเกิดขึ้นไม,ไต้
ปีญหายาเสพติดก็จะไม,เกิด
ดังนั้น การป้องกันปีญหายาเสพติด ได้แก่
การป้องกันพฤติกรรมการใช้ยาของมนุษย์ที่เกิดจากการ
คิดพึ่งยาและหวังผลจากฤทธยานั้นเอง ซึ่งบุคคลในข่ายที่ต้องป้องกันไม,ให้ทำพฤติกรรมใช้ยาเสพติดอาจ
แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มด้วยกัน คือ
1.กลุ่มที่ยังไม,เคยใช้ยาและยังไม,เริ่มใช้ยา
2.กลุ่มที่เคยใช้ยา
ซึ่งจำแนกออกไต้เป็นพวกที่เคยลองใช้แล้วเลิก พวกที่ใช้เป็นครั้งคราว
พวกที่ใช้บ่อยๆ เป็นประจำแด,ยังไม,ถึงขึ้นติดยาและพวกติดยาใช้ยาแล้ว
3.กลุ่มที่ใช้ยาเป็นประจำหรือติดยาที่ผ่านการทำบัดรักษาและเลิกใช้ยาติดยามาแล้ว
เนื่องจากบุคคลทั้งสามกลุ่มที่กล่าวมานั้มีโอกาสที่จะเป็นผู้ใช้ยา
และติดยาในอนาคตไต้ เช่นเดียวกัน
กิจกรรมของข่ายงานป้องกันจึงจำเป็นต้องครอบคลุมบุคคลทั้งสามกลุ่ม
โดยที่ผู้ดำเนินงานป้องกัน เป้าหมายแด,ละกลุ่มจะต้องกำหนดมาตรการและวิธีการใช้แตกต่างกันออกไป
เพื่อให้เหมาะสมกับ ลักษณะเฉพาะของเป้าหมายแด่ละกลุ่ม
ลักษณะงานด้านป้องกัน (Prevention) จึงมี 3 ระดับด้วยกัน คือ
1.การป้องกันขั้นพืนฐาน (Primary Prevention)
2.การป้องกันขั้นที่สอง
(Secondary
Prevention)
3.การป้องกันขันที่สาม
(Tertiary
Prevention)
1.การป้องกันขั้นพื้นฐาน (Primary Prevention)
การป้องกันพื้นฐานหรือบางคนเรียกว่าการป้องกันเบื้องต้น
หมายถึง การดำเนินการใด ๆ
เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้เยาวชนปิดประตูที่จะนำไปสู่การใช้ยาเสพติดอย่างถาวร
ให้เยาวชนตัดสินใจด้วย ตนเองที่จะไม,ใช้ยาเสพติด ไม,คิดจะเสี่ยง
ทดลอง เป็นการมุ่งป้องกันคนส่วนใหญ่ของแผ่นดินไม,ให้เช้าไป หายาเสพติด
เป็นการป้องกันอย่างถาวร
งานป้องกันขั้นพื้นฐานจึงนับเป็นงานที่มีความสำคัญที่สุด
และเป็นกุญแจสำคัญนำไปสู่ ความสำเร็จของการป้องกันและแก้ไขป้ญหายาเสพติดของชาติ แด,ในขณะเดียวกันเป็นงานที่มีความ
สลับซับซ้อนทำไต้ยาก เพราะเป็นงานที่เกี่ยวช้องกับการวางรากฐานให้กับคนส่วนใหญ่ของประเทศ
ซึ่ง ต้องเริ่มปลูกแงตั้งแต่ยังเยาว์วัยต่อเนื่องกันไปจนพ้นวัยเรียน
โดยอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่ายให้ ช่วยกันทำ
2.การป้องกันขั้นทีสอง (Secondary Prevention)
การป้องกันขั้นที่สองนี้ใช้กันในความหมายที่แบ่งเป็น
2 นัย นัยหนึ่ง หมายถึง การป้องกันโดยทางอ้อม ซึ่งหมายถึงการกระทำใด ๆ
ที่เป็นการขัดขวางไม,ให้ยาเช้าไปสู่คน โดยมีจุดหมาย
ที่เริ่มจากตัวยาเสพติดที่เป็นป้ญหาหลัก
ซึ่งตรงกันข้ามกับการป้องกันขั้นพื้นฐานที่มุ่งป้องกันไม,ให้คนเช้า
ไปหายา ด้วยการมองภาพที่คนเป็นจุดตั้งต้น
ดังนั้น การป้องกันขั้นที่สอง
ตามความหมายนี้จึงครอบคลุมถึงงานเกี่ยวกับ การปราบปราม ยึด อายัด เผาทำลายยาเสพติด
การสกัดกั้น การตรวจเข้ม การตรวจป้สสาวะหาสารเสพติด การส่งเจ้าหน้าที่ตำรวจเช้าไปประจำทำการสอดแนมในโรงเรียน
รวมถึงมาตรการตรวจจับ จำแนก เพื่อแยกผู้ใช้ยาเสพติดไปรับการทำบัดรักษาพื้นฟู
หรือป้องกันไม,ให้ผู้ติดยาสามารถเผยแพร,ยาเสพติดไปสู่ ผู้ไม,ใช้เสพติดด้วย
ส่วนอีกนัยหนึ่งเป็นความหมายที่มักใช้กันในวงการของผู้มีอาชีพแนะแนว
ในความหมายของการดำเนินการช่วยเหลือให้ผู้ที่เคยลองใช้ยาเสพติด
หรือผู้ที่ใช้ยาเสพติดชนิดใดชนิด หนึ่งเป็นครั้งคราวหรือใช้บ่อยๆ แด,ยังไม,ติดยา
ให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเลิกใช้ เลิกเกี่ยวช้องกับยาเสพติด ชนิดนั้นๆ
เป็นมาตรการแยกคนออกจากยา หรือดึงคนติดยาออกจากยาเสพติดด้วยมาตรการแนะแนว
ให้คำปรึกษาและจิตเวชบำบัด
เป็นการป้องกันที่เน้นการสกัดกั้นเพื่อหยุดยั้งพฤติกรรมการใช้ยาเสพติด
ของกลุ่มผู้ที่ใช้ยาเสพติดหรือมีประสบการณ์เกี่ยวช้องกับยาเสพติดมาแล้ว
3.การป้องกันขั้นทีสาม
(Tertiary
Prevention)
การป้องกันขั้นที่สาม คือ
การป้องกันการติดซํ้า (Relapse)
เป็นมาตรการที่ใช้สำหรับผู้ติด
ยาเสพติดที่ไต้รับการทำบัดรักษาด้วยการถอนพิษยาแล้วไม,ให้กลับไปติดยาซํ้าใหมอกเป็นมาตรการเสริม
ที่สนับสนุนมาตรการทางการแพทย์เพื่อให้ผู้ป่วยที่ไต้รับการรักษาให้หายขาดจากยาแล้วอยู่อย่างปลอดภัย
จากยาเสพติดไต้ยาวนานขั้นก่อนที่จะหวนกลับไปติดยาอีก
การป้องกันขั้นที่สามจะอาศัยมาตรการทุกชนิดที่มุ่งให้ผู้ติดยาหายจากอาการติดยาทางจิต
ด้วยมาตรการพื้นฟูจิตใจ (Rehabilitation)
ด้วยวิธีจิตเวชบำบัด (Psychological
therapy) การให้คำปรึกษา (Social
counseling) กลุ่มบำบัด (Group
therapy) และนันทนาการบำบัด (Recreational
therapy) เป็นการป้องกันผู้ติดยาเสพติดที่บำบัดแล้วไม,ให้กลับไปติดยาใหม่อีก
ถือเป็นส่วนหนึ่งของ งานด้านการป้องกันที่มุ่งลดความต้องการยาลงด้วยการสกัดกั้นไม,ให้กลับไปใช้ยาอีก
ซึ่งจะเป็นการ ป้องกันไม,ให้พวกเขานำยาไปเผยแพร,ต่อให้คนอื่นได้ด้วย
โดยสรุปแล้ว การป้องกันขั้นพื้นฐาน นั้นเป็นการป้องกันมิให้มีการทดลองใช้ยา
การใช้ ยาในทางที่ผิดหรือมิให้มีผู้เสพติดรายใหม่ๆ เกิดขั้น
การป้องกันขั้นที่สองเป็นการเร่งรีบนำผู้ที่ติดยาแล้ว ไปบำบัดรักษา
และการที่จะทำการป้องกันการเสพติดได้อย่างมีประสิทธิภาพนั้นจำเป็นต้องมีความเช้าใจ
ในสาเหตุและองค์ประกอบของบํญหาการเสพติดเสียก่อน
องค์ประกอบที่ทำให้เกิดการติดยานั้น ได้แก่ คน ยา
และปจจัยที่เอื้ออำนวยให้มีการติดยา การวางแผนแก้ไขและป้องกัน
จึงจำต้องศึกษาหาสาเหตุ เฉพาะและให้การป้องกันให้ตรงกับสาเหตุหลัก ดังนั้น
การป้องกันการเสพติดที่เจาะจงถึงสาเหตุนั้น มีแนวทาง 3 แนวทาง ได้แก่
1.การป้องกันในวงกว้าง
เป็นการป้องกันโดยเน้นเป้าหมายที่สังคมโดยทั่วไปมุ่งสร้าง สังคมให้ตระหนักถึงพิษและภัยของยา
ลดความต้องการของสังคม และลดการตอบสนองของยาเสพติด ซึ่งการดำเนินงานมีหลายรูปแบบ
เช่น การพัฒนาสุขภาพ การสร้างเสริมศีลธรรม การใช้กฎหมาย การพัฒนาสังคม ฯลฯ
กลวิธีของการป้องกันในแนวกว้าง ได้แก่
1.1การให้การศึกษาในการถ่ายทอดความ!
เพื่อให้เกิดการเรียน!ทักษะและ ประสบการณ์ในการสร้างคุณภาพชีวิตและการไม,พึ่งพายาเสพติด
โดยเน้นถึงการพัฒนาตนเองและจิตใจ ให้มีความเชื่อมั่นว่าตนเองมีคุณค่า
สร้างสุขนิสัย และ!เกทักษะในการประกอบอาชีพ
1.2การให้ข้อมูลและข่าวสาร
เป็นการให้ข้อมูลและข่าวสารที่ถูกต้องของป้ญหา
ยาเสพติด
เพื่อให้ชุมชนได้วิเคราะห์
เลือกข้อมูลและตัดสินใจด้วยตนเองในการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ต่อตนเอง
1.3 การจัดกิจกรรมทางเลือก
ด้วยการส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดกิจกรรมต่าง ๆ
ที่เหมาะสมกับพื้นฐานของบุคคลและชุมชน
เพื่อเป็นทางเลือกในการใช้เวลาช่วยเที่ยงเบนความสนใจจาก พฤติกรรมที่ไม,เหมาะสมและเป็นการช่วยพัฒนาทั้งร่างกายและจิตใจ
1.4 การป้องกันในวงแคบ
มุ่งเน้นเฉพาะบุคคลบางกลุ่ม หรือชุมชนบางแห่งที่เสี่ยงต่อ ป้ญหาการเสพติด
กลวิธีในการดำเนินงาน การป้องกันในวงแคบ ได้แก่
1.5 การ!เกอบรม เป็นการ!เกอบรมแก,กลุ่มแกนนำและกลุ่มประชาชนให้มีความ!
ด้านการป้องกันการเสพติด การใช้ยาในทางที่ถูก
โดยมีจุดประสงค์ให้กลุ่มแกนนำประยุกต์ความ!นั้นไป
ปฏิบัติในชุมชนให้สอดคล้องกับสภาพของท้องถิ่น
ส่วนกลุ่มประชาชนนั้นให้มีความ!และมีพฤติกรรมต่อด้านการเสพติดโดยตรง
1.6 การรณรงค์
เป็นการเผยแพร,ข่าวสารโดยการระดมสื่อต่าง ๆ ภายใต้ขอบเขตที่ กำหนดไว้
ให้ประชาชนเกิดการตื่นตัว ตระหนักถึงป็ญหาและเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ป็ญหา
1.7การปฏิบัติการทางสังคม
เป็นวิธีการที่หวังผลของการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เช่น ขจัดแหล่งมั่วสุม
กวาดล้างแหล่งผลิต ฯลฯ
2. การป้องกันกรณีพิเศษ
เป็นการป้องกันที่เน้นในวงแคบที่สุด โดยเป้าหมายอยู่ที่ผู้ค้า ผู้ติดยาเสพติด
หรือผู้ที่มีความเสี่ยงสูง และครอบครัว เช่น บุคคลที่กำลังเผชิญกับป้ญหาของตนเอง
บุคคล ที่ครอบครัวแตกแยก ผู้ติดยาที่ผ่านการถอนพิษยามาแล้ว
กลวิธีในการป้องกันในกรณีพิเศษนี้ได้แก่
2.1การวิเคราะห์ป้ญหา
เพื่อให้ผู้ติดยาไต้ทราบเกี่ยวกับพฤติกรรมและป้ญหาของตน
ในการติดยา
2.2การให้กำปรึกษาแนะนำ
เป็นการให้แนวทางปฏิบัติสำหรับเลือกปฏิบัติในกรณีที่
เกิดป้ญหาเพื่อหลีกเลี่ยงการใช้ยาเสพติด
2.3 การให้กำปรึกษาแก,ครอบครัว
เพื่อลดความกดตันในครอบครัวลงและให้ แนวปฏิบัติแก,ครอบครัวของผู้ติดยาเสพติดหรือผู้ที่มีความเสี่ยงสูงเพื่อลดป้ญหาของตนเอง
2.4การให้สุขศึกษา
เป็นการให้ความ!เรื่องยาและสุขภาพอย่างถูกต้อง เพื่อป้องกัน
การกลับไปใช้ยาในทางที่ผิดอีก
2.5 การให้กำลังใจ
เพื่อเพิ่มกำลังใจให้แก,ผู้ติดยาในขณะที่กำลังเผชิญป้ญหาที่อาจ
นำไปใช้ในทางที่ผิดอีก
2.6 การ'แกอาชีพ
เพื่อเป็นแนวทางในการดำรงชีวิตตามความสามารถและความถนัด
ของตนเป็นการลดความกดตันต้านเศรษฐกิจ และใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน
กลวิธีทุกอย่างสามารถนำไปปฏิบัติพร้อมๆ กันได้หลายกลวิธีไม,ว่าจะเป็นการป้องกัน
ในระดับไหน หรือมีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกันมิให้เกิดการใช้ยาในทางที่ผิด หรือป้องกันการติดซํ้าซึ่งเป็น
หัวใจสำคัญของการป้องกันและแค้ป้ญหาการติดสารเสพติด
ทุกผ่ายที่เกี่ยวช้องควรเช้ามามีส่วนร่วม ดำเนินการอย่างจริงจัง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น